آزادسازی توکن چیست؟

آزادسازی توکن چیست؟،یکی از مفاهیم کلیدی در عرضه رمزارزها، آزادسازی توکن (Token Unlock) است. هنگامی که می‌گوییم «توکن آزاد شده»، منظور این است که دارنده توکن می‌تواند آن را بفروشد، نگهداری کند یا به کیف پول دیگری منتقل کند. این فرآیند باعث افزایش تعداد توکن‌های در حال گردش می‌شود و در نتیجه تأثیر زیادی بر قیمت توکن، ارزش پروژه و روند توسعه آن دارد. پروژه‌ها معمولاً یک برنامه زمانی مشخص برای آزادسازی توکن‌ها طراحی می‌کنند و به طور معمول تمامی توکن‌ها را به طور همزمان آزاد نمی‌کنند.این فرآیند به دوره‌ای اطلاق می‌شود که طی آن توکن‌ها به تدریج آزاد می‌شوند و این دوره به نام وستینگ (Vesting) یا قفل شدن توکن‌ها (Token Lock-up) شناخته می‌شود.

آزادسازی توکن چیست؟

اخیراً خبری منتشر شد مبنی بر آزادسازی توکن‌های ۱۸ پروژه کریپتویی برجسته در ماه مارس ۲۰۲۳. ارزش کل توکن‌های آزادشده در این پروژه‌ها به بیش از ۶۵۰ میلیون دلار خواهد رسید. از آن‌جا که این پروژه‌ها توکن‌های قابل توجهی را آزاد می‌کنند، ممکن است این فرآیند موجب فشار فروش و در نتیجه نوسانات قیمتی شود. با این حال، معمولاً پروژه‌ها یک برنامه زمانی برای آزادسازی توکن‌ها تعیین می‌کنند و تمام توکن‌ها را به طور همزمان آزاد نمی‌کنند. در عوض، این فرآیند در یک دوره زمانی مشخص که معمولاً چندین سال طول می‌کشد، انجام می‌شود. به این دوره زمانی، اصطلاحاً وستینگ (Vesting) یا دوره قفل شدن توکن‌ها (Token Lockup) گفته می‌شود.

آشنایی با وستینگ (Vesting) و دوره قفل کردن توکن‌ها (Token Lockup)

دوره وستینگ بخشی از فرآیند آزادسازی توکن‌ها است که در آن مقدار مشخصی از توکن‌ها برای مدت زمانی معین قفل می‌شود و به تدریج آزاد می‌گردد. این مدت زمان به عنوان Vesting Period یا دوره زمانی وستینگ شناخته می‌شود و در قرارداد هوشمند تنظیم می‌شود. تا پایان این دوره، دسترسی به توکن‌ها ممکن نیست؛ به این معنی که نمی‌توان آن‌ها را خرج کرد، استیک نمود، انتقال داد یا در تامین نقدینگی مشارکت کرد.
فرآیند وستینگ عرضه توکن‌ها را مدیریت کرده و نحوه وارد شدن توکن‌های جدید به بازار را تنظیم می‌کند. علاوه بر این، اعضای تیم پروژه معمولاً بخشی از تخصیص توکن خود را به عنوان نشانه‌ای از تعهد به پروژه، قفل می‌کنند. علاوه بر زمان، ممکن است معیارهای دیگری برای پایان دوره وستینگ تعیین شود که می‌تواند شامل پیشرفت‌های فناورانه یا شرایط بازاریابی پروژه باشد. به عنوان مثال، یک پروژه ممکن است مشخص کند که اگر تعداد اعضای کامیونیتی به حد خاصی برسد، فرآیند آزادسازی توکن‌ها آغاز خواهد شد.

نقش وستینگ در تنظیم فرآیند آزادسازی توکن‌ها

سال‌ها پیش، برخی استارتاپ‌های حوزه تکنولوژی به کارمندان خود پیشنهاد می‌دادند که بخشی از سهام شرکت را در اختیار بگیرند. اما آن‌ها نمی‌توانستند این سهام را تا مدت زمان معینی بفروشند یا حداقل نمی‌توانستند تمام سهام خود را به طور همزمان به فروش برسانند. هدف از این روش، نگه‌داشتن کارمندان و افزایش علاقه آن‌ها به رشد و توسعه شرکت بود. چون سهام نمی‌توانستند در مدت زمان طولانی به فروش برسند، این مسئله از کاهش قیمت سهام جلوگیری می‌کرد. هدف اصلی و اساسی پشت مفهوم Vesting نیز همین است؛ یعنی جلوگیری از فروش ناگهانی رمزارزها توسط سهامداران پروژه که می‌تواند باعث کاهش شدید قیمت‌ها شود. به عبارت دیگر، وستینگ واگذاری کامل توکن‌ها را به تأخیر می‌اندازد.
اولین و مهم‌ترین مزیت وستینگ در آزادسازی توکن، کاهش ریسک دستکاری بازار است. این فرآیند به صاحبان پروژه و سرمایه‌گذاران اطمینان می‌دهد که توسعه‌دهندگان و سرمایه‌گذاران اولیه به سرعت دارایی‌های خود را نمی‌فروشند و از ایجاد کمیابی مصنوعی با احتکار توکن‌ها جلوگیری می‌شود. همچنین، تعویق واگذاری کامل مالکیت منجر به غیرمتمرکز شدن پروژه می‌شود. این توزیع عادلانه‌تر باعث می‌شود که تعداد زیادی از توکن‌های پروژه به طور یکجا در اختیار یک فرد یا گروه کوچکی از افراد قرار نگیرد.

چگونگی فرایند آزادسازی توکن

در دنیای کریپتو، برای آزادسازی توکن‌ها از قراردادهای هوشمند استفاده می‌شود. زمانی که پروژه به نقاط عطف معینی دست یابد، توکن‌ها از حالت وستینگ خارج شده و آزاد می‌شوند. این نقاط عطف توسط توسعه‌دهندگان پروژه تعیین می‌شوند و می‌توانند بر اساس یک دوره زمانی مشخص یا براساس تکمیل مراحل مختلف پروژه باشند. در واقع، آزادسازی توکن‌ها بر اساس یک برنامه زمانی مشخص انجام می‌شود که به آن برنامه زمانی وستینگ گفته می‌شود. در این برنامه، مدت زمان قفل شدن توکن‌ها، درصد توکن‌های اختصاصی به هر سرمایه‌گذار و زمان آزادسازی آن‌ها مشخص می‌شود.
به زبان ساده‌تر، وستینگ در کریپتو با قفل کردن توکن‌ها برای یک مدت زمان معین عمل می‌کند. در طول این دوره، دسترسی به توکن‌های قفل‌شده امکان‌پذیر نیست و نمی‌توان آن‌ها را برداشت یا استفاده کرد. این مدت زمان ممکن است از ۶ ماه تا چندین سال پس از عرضه توکن به بازار متغیر باشد. برنامه زمانی وستینگ، بسته به نوع آن، می‌تواند امکان آزادسازی درصدی از توکن‌ها را طی هر شش ماه، هشت ماه یا حتی بیشتر فراهم کند.

چگونه آزادسازی توکن‌ها می‌تواند بر قیمت رمزارزها تأثیر بگذارد؟

حرکت قیمت ارز دیجیتال قبل، حین و پس از آزادسازی عمده توکن‌ها تحت تأثیر عوامل مختلفی قرار دارد. معمولاً پس از آزادسازی توکن‌ها، فشار فروش ایجاد شده و در پی آن، اصلاح قیمتی رخ می‌دهد. در بیشتر مواقع، این اصلاح قیمت به‌طور موقت است و قیمت‌ها مجدداً به روند باثبات قبلی خود بازمی‌گردند. این پدیده اغلب در توکن‌هایی با ارزش بازار بالا مشاهده می‌شود، زیرا آزادسازی توکن‌ها به اثر شبکه‌ای منجر شده و سرمایه‌گذاران جدیدی را جذب می‌کند. همچنین، کاهش قیمت به‌ویژه در پروژه‌هایی که مقدار زیادی از توکن‌های آن‌ها بین کاربران توزیع می‌شود، بارزتر است.
پروژه‌هایی که بخش عمده‌ای از توکن‌های خود را بین تیم داخلی و سرمایه‌گذاران خصوصی توزیع می‌کنند، معمولاً پس از آزادسازی عمده با کاهش قیمت مواجه می‌شوند. برخی توکن‌ها نیز ممکن است در زمان نامناسبی آزاد شوند، مانند توزیع توکن GMT که با سقوط صرافی FTX همزمان بود.
عامل زمان‌بندی نیز یکی دیگر از فاکتورهای تأثیرگذار است. هرچه آزادسازی زودتر صورت گیرد، تأثیر آن روی قیمت بیشتر خواهد بود. در عین حال، پروژه‌هایی که مانند پالیگان نقدینگی بالا و مارکت‌کپ بزرگی دارند، معمولاً تحت تأثیر آزادسازی قرار نمی‌گیرند، زیرا شبکه بزرگ آن‌ها قادر است به سرعت نوسانات قیمتی را جذب کند.
به‌طور کلی، می‌توان گفت که برای اکثر توکن‌ها، آزادسازی توکن‌ها در بلندمدت منجر به افزایش نقدینگی و تثبیت قیمت‌ها می‌شود.

انواع مدل آزادسازی توکن

نوع برنامه زمانی وستینگ به نقشه راه (رودمپ) پروژه بستگی دارد. پس از آغاز دوره وستینگ، هر مرحله در تاریخ مشخصی به پایان می‌رسد و سرمایه‌گذار به مقدار معینی از توکن‌ها دسترسی پیدا می‌کند که می‌تواند آن‌ها را خرج، ترید یا نگهداری کند. برنامه زمانی وستینگ را می‌توان به سه نوع کلیف (Cliff)، تدریجی (Graded) و خطی (Linear) تقسیم کرد.

مدل کلیف

در دوره کلیف، که به آن قفل اولیه نیز گفته می‌شود، هیچ توکنی آزاد نمی‌شود. این دوره زمانی قبل از آزادسازی توکن‌ها است و بسته به نوع تخصیص می‌تواند متفاوت باشد. به عنوان مثال، دوره کلیف برای توکن‌های تخصیص یافته به تیم یا مشاوران پروژه ممکن است ۱۶ ماه طول بکشد، در حالی که برای پارتنرها و همکاران پروژه ممکن است تنها ۳ ماه باشد. پس از پایان دوره کلیف، فرآیند وستینگ شروع می‌شود. بعد از این دوره، آزادسازی توکن‌ها معمولاً به صورت تدریجی یا خطی ادامه می‌یابد. به عنوان مثال، در پروژه Hop Protocol، ۲۲.۵ درصد از عرضه توکن به تیم پروژه اختصاص یافته است. با این حال، این تخصیص یک دوره کلیف یکساله دارد و پس از آن، توکن‌ها به‌طور خطی طی سه سال آزاد می‌شوند.

مدل تدریجی

همان‌طور که از نام آن پیداست، در این مدل، توکن‌های قفل‌شده به‌طور تدریجی آزاد می‌شوند. بین هر دوره آزادسازی، یک فاصله زمانی مشخص وجود دارد و درصد توکن‌هایی که در هر بازه زمانی آزاد می‌شوند، تغییر می‌کند. به عنوان مثال، ۲۰ درصد از توکن‌های قفل‌شده پس از ۶ ماه آزاد می‌شوند، سپس ۳۵ درصد پس از یک سال، ۲۵ درصد دیگر پس از ۱۸ ماه و در نهایت ۱۵ درصد در پایان سال دوم آزاد می‌شود. این روش آزادسازی تدریجی باعث کاهش ریسک نوسانات قیمتی می‌شود.

مدل خطی

در این مدل، مقدار مشخصی از توکن‌ها به‌طور مساوی در هر دوره زمانی آزاد می‌شود. به عنوان مثال، در سه ماه اول ۲۰ درصد، در سه ماه بعدی نیز ۲۰ درصد و همینطور ادامه می‌یابد. در این روش، تمام توکن‌ها طی یک سال و سه ماه آزاد می‌شوند. به عنوان نمونه، مدل آزادسازی توکن استارگیت (STG) به صورت خطی است و مطابق با همین الگو عمل می‌کند.

ابزارهای موثر برای رصد آزادسازی توکن‌ها

TokenUnlocks

این وب‌سایت به شما امکان می‌دهد تا ببینید کدام پروژه‌ها در حال آزادسازی توکن هستند و کدام پروژه سریع‌ترین زمان آزادسازی را دارد. همچنین، می‌توانید برای رمزارزهای موردنظر خود اعلان‌ها یا نوتیفیکیشن‌هایی تنظیم کنید و ارزش کاملاً رقیق‌شده (FDV)، حداکثر عرضه، عرضه در گردش و ارزش بازار هر رمزارز را با یکدیگر مقایسه کنید.

Unlocks Calendar

این ابزار به شما این امکان را می‌دهد که به‌صورت رایگان عضو شوید یا برای دریافت اطلاعات دقیق‌تر در مورد آزادسازی‌های آتی، اطلاعات بیشتری کسب کنید.

Vestlab

این ابزار مشابه سایت TokenUnlocks است و فهرستی از آزادسازی‌های آتی توکن‌ها را ارائه می‌دهد.

سوالات متداول

•  آزادسازی توکن چیست؟

آزادسازی توکن فرآیندی است که طی آن توکن‌های قفل‌شده به تدریج برای فروش، انتقال یا استفاده آزاد می‌شوند.

•  چرا پروژه‌ها توکن‌های خود را قفل می‌کنند؟

به منظور جلوگیری از فروش سریع توکن‌ها و کنترل نوسانات قیمتی در بازار.

•  آزادسازی توکن‌ها چگونه بر قیمت تأثیر می‌گذارد؟

معمولاً باعث فشار فروش و کاهش موقتی قیمت می‌شود، اما در بلندمدت می‌تواند به تثبیت قیمت کمک کند.

•  چه زمانی آزادسازی توکن‌ها آغاز می‌شود؟

آزادسازی معمولاً پس از پایان دوره وستینگ یا قفل شدن توکن‌ها آغاز می‌شود.

•  آیا همه توکن‌ها به یکباره آزاد می‌شوند؟

خیر، توکن‌ها به‌طور تدریجی یا در چند مرحله آزاد می‌شوند.

•  چه مدت زمانی طول می‌کشد تا توکن‌ها آزاد شوند؟

این مدت زمان می‌تواند از چند ماه تا چندین سال بسته به نوع برنامه وستینگ پروژه متغیر باشد.

•  چه نوع برنامه‌هایی برای آزادسازی توکن‌ها وجود دارد؟

برنامه‌های وستینگ می‌توانند به صورت کلیف، تدریجی یا خطی باشند.

•  آیا توکن‌ها پس از آزادسازی فوراً قابل فروش هستند؟

بله، پس از پایان دوره وستینگ، توکن‌ها قابل فروش یا انتقال خواهند بود.

•  آزادسازی توکن‌ها چه تأثیری بر روی بازار دارد؟

آزادسازی توکن‌ها می‌تواند باعث افزایش عرضه و کاهش موقتی قیمت‌ها شود.

•  چرا آزادسازی توکن‌ها مهم است؟

آزادسازی توکن‌ها برای مدیریت عرضه و تقاضا، کاهش ریسک دستکاری بازار و حفظ ثبات قیمت‌ها ضروری است.

سخن پایانی

همان‌طور که می‌دانید، نحوه عرضه توکن یکی از معیارهای مهمی است که قبل از سرمایه‌گذاری در پروژه‌های کریپتویی باید به آن توجه کنید. اما مهم‌تر از آن، نحوه مدیریت عرضه توکن‌ها است که به طور مستقیم با آزادسازی توکن‌ها ارتباط دارد. شوک‌های عرضه می‌توانند تهدیدی برای سرمایه‌گذاران باشند و تخصیص صحیح توکن‌ها می‌تواند راهی مؤثر برای جلوگیری از افزایش ناگهانی توکن‌های در گردش باشد. در حالی که تخصیص بخشی از توکن‌ها به تیم پروژه نشان‌دهنده تعهد آن‌ها به تکمیل پروژه است، سرمایه‌گذاران باید از نحوه و زمان آزادسازی این توکن‌ها آگاه باشند.

ممنون که تا پایان مقاله”آزادسازی توکن چیست؟“همراه ما بودید

بیشتر بخوانید

• توکن LSD چیست؟
• تاثیر توکن تورمی و ضد تورمی بربازار ارز دیجیتال چیست؟
• چرا توکن‌ها در بلاکچین فریز می‌شوند؟
• توکن های پروتکل و برنامه کدامند؟
• توکن پل چیست؟|جایگزین متیک