سود واقعی در دیفای چیست؟

سود واقعی در دیفای چیست؟،در بسیاری از پروژه‌های دیفای، سودی که به کاربران پرداخت می‌شود ناشی از انتشار توکن‌های جدید یا مشوق‌های درون‌سیستمی است. این نوع پاداش‌ها معمولاً دوام زیادی ندارند و به مرور زمان با کاهش ارزش توکن‌ها یا اتمام یارانه‌ها، جذابیت خود را از دست می‌دهند. به همین دلیل، مفهوم سود واقعی (Real Yield) در دیفای مطرح شد.سود واقعی به درآمدی گفته می‌شود که از فعالیت‌های واقعی اقتصادی مانند کارمزد معاملات، هزینه وام‌گیری یا سایر خدمات مالی غیرمتمرکز به دست می‌آید و سپس میان دارندگان توکن یا تأمین‌کنندگان نقدینگی توزیع می‌شود. به عبارت دیگر، این سود بر پایه یک فعالیت پایدار و واقعی شکل گرفته است و نه صرفاً چاپ توکن‌های جدید.اهمیت سود واقعی در این است که می‌تواند پایداری پروژه‌های دیفای را افزایش دهد و اعتماد بیشتری میان کاربران و سرمایه‌گذاران ایجاد کند. پروژه‌هایی که توانایی ایجاد درآمد پایدار از فعالیت‌های اقتصادی خود را دارند، شانس بیشتری برای بقا در بلندمدت خواهند داشت.

سود واقعی در دیفای چیست؟

در نظام مالی سنتی (TradFi) سود واقعی با کسر نرخ تورم از میزان بازده اسمی محاسبه می‌شود. به‌عنوان نمونه، اگر بازده یک اوراق قرضه ۸ درصد باشد و در طول دوره‌ی آن نرخ تورم به ۷ درصد برسد، سود واقعی این اوراق تنها ۱ درصد خواهد بود.

اما در دنیای دیفای (DeFi)، سود واقعی به درآمدی اطلاق می‌شود که از فعالیت‌های اقتصادی واقعی و کارمزد خدمات به دست می‌آید. در این مدل، سود کاربران مستقیماً به عملکرد پروتکل‌هایی وابسته است که بازده و درآمد خود را از طریق سپرده‌گذاری (Staking) یا قفل کردن توکن‌ها به اشتراک می‌گذارند. نکته مهم این است که این سود باید در قالب رمزارزهای Blue Chip (دارایی‌های دیجیتالی با نوسان کمتر و ثبات بالاتر) یا استیبل‌کوین‌ها که ارزش خود را در طول زمان حفظ می‌کنند، پرداخت شود.

بر همین اساس، سود واقعی شامل دارایی‌هایی مانند توکن‌های پرنوسان، توکن‌های فارمینگ و یا توکن‌های ریبیس (Rebase) نمی‌شود، چرا که این دارایی‌ها ثبات لازم را برای ارائه بازدهی پایدار و قابل اتکا ندارند.

چرا سود واقعی در دیفای اهمیت پیدا کرد؟

مفهوم سود واقعی می‌تواند پاسخی به ذهنیت «کسب درآمد آسان» باشد که در اکوسیستم دیفای رواج پیدا کرده است. بسیاری از کاربرانی که زمانی از دریافت نرخ‌های بازده سالانه (APY) بسیار بالا هیجان‌زده بودند، امروز همانند افرادی که در گذشته گرفتار حباب عرضه اولیه کوین‌ها (ICO) شدند، با زیان‌های سنگین مواجه‌اند. به همین دلیل، جامعه دیفای اکنون با احتیاط بیشتری به فرصت‌های جدید سرمایه‌گذاری نگاه می‌کند، حتی اگر این فرصت‌ها سودآور به نظر برسند.

نمونه بارز این مسئله، وعده ۲۰ درصد سود سالانه برای استیبل‌کوین UST در شبکه ترا بود؛ وعده‌ای که درست پیش از فروپاشی این شبکه مطرح شد و به عنوان درسی عبرت‌آموز در تاریخ دیفای باقی ماند. در نگاه اول، این نرخ سود برای رقابت با پروتکل‌های مشابه که بازدهی بالا ارائه می‌دادند طراحی شده بود، اما ادامه پرداخت آن در واقع با تکیه بر بودجه‌های بازاریابی امکان‌پذیر شد. بررسی‌ها نشان داد که بخش عمده‌ای از سودی که پروتکل Anchor برای سپرده‌گذاری UST ارائه می‌کرد، نه از فعالیت‌های اقتصادی واقعی یا وام‌دهی، بلکه از منابع غیرپایدار تأمین می‌شد.

از آنجا که پذیرش UST پشتوانه فاندامنتالی محکمی نداشت، شبکه ترا و کاربرانش در واقع روی پایه‌ای لرزان حرکت می‌کردند. در نهایت، با خروج سرمایه‌ها و از دست رفتن پگ دلاری UST، این سازه سست به سرعت فرو ریخت. در زمان سقوط، بخش بزرگی از عرضه UST در پروتکل Anchor قفل شده بود و همین موضوع شدت زیان کاربران را دوچندان کرد.

پروتکل‌های دیفای چگونه می‌توانند سود واقعی ارائه کنند؟

یک پروتکل پیش از آنکه ادعای پرداخت سود واقعی به کاربران داشته باشد، ابتدا باید بتواند درآمد و بازدهی مشخص ایجاد کند. همان‌طور که سم بنکمن فرید (مدیرعامل پیشین صرافی ورشکسته FTX) در پادکست DeFiant در نوامبر ۲۰۲۰ بیان کرد، پروتکل‌های دیفای باید خدماتی ارائه دهند که کاربران حاضر باشند در قبال آن کارمزد پرداخت کنند. او به درستی اشاره کرد: «اگر هیچ انگیزه‌ای برای کاربران وجود نداشته باشد، دیگر چه چیزی باقی می‌ماند؟»

البته این موضوع به آن معنا نیست که پاداش‌دهی با استفاده از توکن‌های بومی یک پروژه در مراحل اولیه راه‌اندازی اشتباه است. بسیاری از شبکه‌ها مانند بیت‌کوین و سولانا نیز از همین روش استفاده کردند تا اعتبارسنج‌ها را برای نهایی‌سازی صادقانه بلاک‌های جدید تشویق کنند. همچنین، توکن‌های حاکمیتی علاوه بر ایجاد سود مالی، نقش‌های دیگری هم دارند؛ برای مثال در سازمان‌های مستقل غیرمتمرکز (DAO) این توکن‌ها برای مشارکت در رأی‌گیری‌ها و تصمیم‌گیری‌های کلان مورد استفاده قرار می‌گیرند. با این حال، تجربه نشان داده است که اغلب این توکن‌ها بیشتر جنبه حاکمیتی دارند تا منبعی برای سودآوری مستمر.

با این وجود، اگر یک توکن حاکمیتی بتواند همزمان نقش یک توکن نقدینگی را نیز ایفا کند، این پتانسیل را خواهد داشت که به منبعی برای سود واقعی تبدیل شود. دلیل اصلی این امر آن است که سود واقعی تنها زمانی شکل می‌گیرد که سرمایه در قالب کارمزد وارد پروتکل شود. در چنین شرایطی، پروتکل می‌تواند کارمزد تراکنش‌هایی را که از کاربران دریافت کرده است میان کسانی که دارایی‌های خود را در آن استیک کرده‌اند، توزیع کند و بدین ترتیب سود واقعی و پایداری برای مشارکت‌کنندگان ایجاد شود.

کدام خدمات دیفای کاربران را به پرداخت کارمزد ترغیب می‌کند؟

براساس اغلب مقالات، پست‌ها و توییت‌های اخیر، پروتکل‌های دیفای سود واقعی را به کاربرانی اختصاص می‌دهند که توکن‌های نقدینگی خود را در این پلتفرم‌ها سپرده‌گذاری کنند. بیشتر پروژه‌هایی که در این منابع به آنها اشاره شده یا صرافی‌های غیرمتمرکز (DEX) هستند و یا سرویس‌هایی که سود خود را از کارمزدهای همین صرافی‌ها به دست می‌آورند.

یکی از نمونه‌های موفق در این زمینه پلتفرم GMX است. مدل توکن نقدینگی این پروژه باعث شده تا GMX به عنوان یکی از بهترین منابع سود واقعی در دیفای شناخته شود. تاکنون این پلتفرم حدود ۶۰ میلیون دلار سود میان کاربران خود توزیع کرده است. در این مدل، تأمین‌کنندگان نقدینگی ۷۰ درصد از درآمد GMX را در قالب توکن GLP دریافت می‌کنند و ۳۰ درصد باقیمانده درآمد نیز به شکل اتریوم (ETH) و آوالانچ (AVAX) میان کاربرانی توزیع می‌شود که توکن‌های GMX خود را استیک کرده باشند. نکته جالب توجه این است که حدود ۸۶ درصد از کل توکن‌های GMX در حال حاضر برای کسب سود واقعی در این پلتفرم سپرده‌گذاری شده‌اند.

علاوه بر GMX، پلتفرم‌های Curve و Convex نیز در دسته منابع سود واقعی قرار می‌گیرند. کاربران با قفل‌کردن توکن‌های CRV بخشی از پاداش‌ها را به صورت 3CRV دریافت می‌کنند. البته باید توجه داشت که بخش عمده سود پرداخت‌شده در این پلتفرم‌ها همچنان به شکل توکن‌های CRV یا CVX است.

از سوی دیگر، با توجه به رأی‌گیری اخیر در خصوص تغییر کارمزدهای یونی‌سواپ (Uniswap)، احتمال زیادی وجود دارد که این صرافی نیز در آینده وارد رقابت برای ارائه سود واقعی به کاربران شود. هرچند هنوز مشخص نیست ساختار کارمزدها به چه شکل تغییر خواهد کرد، اما با توجه به اینکه یونی‌سواپ یکی از پرکاربردترین صرافی‌های غیرمتمرکز در دیفای است، پتانسیل بسیار بالایی برای ایجاد بازده و ارائه سود واقعی دارد.

کاربرد نسبت P/E در تحلیل سود واقعی پروتکل‌های دیفای

در زمان محاسبه سود واقعی ارائه‌شده توسط پروتکل‌های دیفای، باید به چند نکته کلیدی توجه کرد. پیش از هر چیز، واقعی بودن سود یک پروژه الزاماً به معنای یک فرصت سرمایه‌گذاری ایده‌آل نیست.

به عنوان مثال، برای سنجش بازدهی واقعی یک پروتکل نسبت به ارزش توکن آن، از شاخص نسبت P/E (قیمت به سود) استفاده می‌شود. این نسبت نشان می‌دهد که بازدهی یک پروتکل در مقایسه با قیمت توکن آن چه میزان است.

در حال حاضر، نسبت P/E برای پلتفرم GMX حدود ۲۰.۸ است؛ به این معنا که اگر قیمت توکن GMX و سود سالانه آن بدون تغییر باقی بمانند، حدود ۲۱ سال زمان لازم است تا هزینه اولیه خرید جبران شود (البته در صورتی که تنها سپرده‌گذاری توکن GMX در نظر گرفته شود، این مدت تقریباً سه برابر خواهد شد). از سوی دیگر، نسبت P/E برای Curve حدود ۳۸۰ است که چندان جذاب به نظر نمی‌رسد. با این حال، سود واقعی این پلتفرم به کمک توکن‌های CRV آن‌قدر تقویت می‌شود که همچنان به‌عنوان یکی از منابع مهم بازده در دیفای شناخته می‌شود، حتی اگر تمام سود آن کاملاً واقعی نباشد.

البته باید توجه داشت که قیمت توکن‌های مرتبط با سود واقعی همیشه در نوسان است. کاربران این امکان را دارند که پیش از پایان دوره سپرده‌گذاری، در طول آن یا حتی پس از سررسید، دارایی خود را آزاد کرده و بخشی از سرمایه اولیه را بازیابی کنند. از آنجایی که برای دریافت سود واقعی، توکن‌ها باید استیک یا قفل شوند، همواره این احتمال وجود دارد که در طول دوره‌های چندساله رخدادهای پیش‌بینی‌نشده‌ای اتفاق بیفتد.

واقعیت این است که آینده هیچ پروژه‌ای به طور قطع قابل پیش‌بینی نیست. با این حال، پروژه‌های کوچک‌تر که دارای برنامه‌های تقسیم سود هستند، گاهی می‌توانند با رشد ناگهانی قیمت یا توانایی ارائه سود واقعی، سرمایه‌گذاران را شگفت‌زده کنند. به همین دلیل، داده‌های کنونی همیشه تصویر دقیقی از نتایج آینده به دست نمی‌دهند.

آیا سود واقعی می‌تواند آینده‌ای پایدار برای دیفای رقم بزند؟

متأسفانه هر زمان که یک قابلیت جدید و چشمگیر در دنیای دیفای ظاهر می‌شود، افراد فرصت‌طلب به سرعت وارد میدان شده و ادعا می‌کنند که پلتفرم آن‌ها نیز چنین ویژگی‌هایی را ارائه می‌دهد. در شرایط کنونی نیز برخی از اعضای جامعه دیفای به کاربران هشدار داده‌اند که نسبت به پروژه‌هایی که وعده سود واقعی می‌دهند، بیش از حد اعتماد نکنند.

با این حال، فاصله گرفتن دیفای از APY‌های غیرواقعی و ناپایدار که توسط توکن‌های محکوم به سقوط ایجاد می‌شوند، بدون شک گامی مثبت است. آینده دیفای در گرو ارائه خدمات و محصولاتی است که دارای کاربرد واقعی باشند، بتوانند کارمزدهای واقعی ایجاد کنند و در نهایت سود واقعی و پایدار را در اختیار جامعه کاربران خود قرار دهند.

سوالات متداول

• سود واقعی در دیفای چیست؟

سود واقعی درآمدی است که از فعالیت‌های اقتصادی پایدار مثل کارمزد معاملات یا وام‌دهی ایجاد شده و میان کاربران توزیع می‌شود.

• تفاوت سود واقعی با سود توکنی چیست؟

سود واقعی از درآمد واقعی پروتکل پرداخت می‌شود، اما سود توکنی معمولاً از چاپ یا انتشار توکن‌های جدید تأمین می‌گردد.

• چرا سود واقعی در دیفای اهمیت دارد؟

چون باعث ایجاد شفافیت، پایداری و اعتماد کاربران به پروتکل‌ها می‌شود.

• سود واقعی از کجا تأمین می‌شود؟

از کارمزد تراکنش‌ها، هزینه وام‌گیری، خدمات معاملاتی یا سایر درآمدهای واقعی پروتکل‌ها.

• کدام رمزارزها برای پرداخت سود واقعی مناسب‌ترند؟

استیبل‌کوین‌ها و رمزارزهای Blue Chip مانند ETH و BTC، چون نوسان کمتری دارند.

• چه پروتکل‌هایی سود واقعی ارائه می‌دهند؟

پروتکل‌هایی مانند GMX، Curve و Convex از نمونه‌های شناخته‌شده در این حوزه هستند.

• آیا همه سود واقعی پایدار است؟

خیر، پایداری سود بستگی به مدل اقتصادی و منابع درآمد پروتکل دارد.

• خطرات سرمایه‌گذاری برای کسب سود واقعی چیست؟

ریسک قفل شدن توکن‌ها، تغییرات قیمت و احتمال شکست مدل اقتصادی پروتکل.

• آیا نسبت P/E در محاسبه سود واقعی کاربرد دارد؟

بله، نسبت P/E کمک می‌کند ارزش سرمایه‌گذاری در یک توکن نسبت به سود واقعی آن سنجیده شود.

• آینده سود واقعی در دیفای چگونه است؟

اگر پروتکل‌ها بتوانند درآمد پایدار ایجاد کنند، سود واقعی می‌تواند مسیر دیفای را به سمت پایداری و اعتماد بیشتر هدایت کند.

سخن پایانی

مفهوم سود واقعی (Real Yield) نقطه عطفی در مسیر بلوغ دیفای است. سال‌ها مدل‌های پرریسک و پرداخت سودهای غیرواقعی با انتشار توکن‌های جدید، اعتماد کاربران را خدشه‌دار کرده بود و بسیاری از پروژه‌ها بدون پشتوانه پایدار فروپاشیدند. اما سود واقعی نشان داد که دیفای می‌تواند بر پایه درآمدهای واقعی و کاربردی مانند کارمزد معاملات، وام‌دهی یا سایر خدمات مالی رشد کند و به جای وعده‌های کوتاه‌مدت، سودی پایدار و قابل‌اتکا به کاربران ارائه دهد.

البته نباید فراموش کرد که وجود سود واقعی به تنهایی تضمین‌کننده موفقیت یا ارزش سرمایه‌گذاری یک پروژه نیست. همچنان باید شاخص‌هایی مانند مدل اقتصادی، نسبت P/E، پایداری درآمدها، ریسک قفل شدن توکن‌ها و نوسانات بازار مورد توجه قرار گیرد.

در نهایت، آینده دیفای به سمت پروتکل‌هایی خواهد رفت که بتوانند ترکیبی از شفافیت، کارایی و درآمد پایدار ایجاد کنند. سود واقعی نه‌تنها معیار سنجش پایداری پروژه‌هاست، بلکه می‌تواند به بازگشت اعتماد سرمایه‌گذاران و تثبیت جایگاه دیفای در دنیای مالی کمک کند.

ممنون که تا پایان مقاله”سود واقعی در دیفای چیست؟“همراه ما بودید

بیشتر بخوانید

• محاسبه سود استیکینگ چگونه است؟
• سود استیکینگ ترون چقدر است؟
• سود استیکینگ تتر چقدر است؟