تئوری میلک شیک دلار (Dollar Milkshake Theory) چیست؟

تئوری میلک شیک دلار (Dollar Milkshake Theory) چیست؟،اگر فیلم مشهور Pulp Fiction را دیده باشید، صحنه‌ای هست که ساموئل جکسون میلک‌شیک فردی را با خونسردی سر می‌کشد و سپس به او شلیک می‌کند! تئوری میلک‌شیک دلار (Dollar Milkshake Theory) دقیقاً به همین تصویر شباهت دارد. بر اساس این دیدگاه، دلار آمریکا مانند همان شخصیت عمل می‌کند؛ ابتدا از ارزهای دیگر تغذیه می‌کند و در نهایت آن‌ها را از بین می‌برد. این نظریه در سال ۲۰۲۲ به یکی از موضوعات داغ اقتصادی تبدیل شد و حتی سوژه‌ی شوخی‌ها و میم‌های زیادی نیز قرار گرفت.

تئوری میلک شیک دلار چیست؟

تئوری میلک‌شیک دلار (Dollar Milkshake Theory) مفهومی است که نخستین‌بار توسط «برنت جانسون» (Brent Johnson)، مدیر سرمایه‌گذاری شرکت Santiago Capital مطرح شد. این تئوری توضیح می‌دهد که چرا دلار آمریکا در دوره‌های بحران اقتصادی و مالی، علی‌رغم مشکلات داخلی، باز هم قدرت بیشتری نسبت به سایر ارزها پیدا می‌کند.

بر اساس این نظریه، اقتصاد جهانی شبیه یک لیوان بزرگ میلک‌شیک است که پر از نقدینگی، سرمایه و پول‌های چاپ‌شده توسط بانک‌های مرکزی است. اما دلار آمریکا مثل یک نی (straw) عمل می‌کند و این نقدینگی جهانی را به سمت خودش می‌کشد. در نتیجه، هرچند کشورهای مختلف با سیاست‌های انبساطی پولی (چاپ پول و کاهش نرخ بهره) سعی می‌کنند اقتصاد خود را سرپا نگه دارند، ولی بخش زیادی از سرمایه در نهایت به سمت آمریکا و دلار حرکت می‌کند.

نحوه کار میلک‌شیک دلار (Dollar Milkshake Theory)

بیایید دو کشور فرضی را در نظر بگیریم: کشور اسراف‌گر و کشور صرفه‌جو.

کشور اسراف‌گر اقتصادی ولخرج دارد و همیشه تمایل دارد فراتر از توان واقعی خود زندگی کند. این کشور بدهی‌های سنگینی انباشته و حتی در گذشته چند بار هم از بازپرداخت بدهی‌هایش سر باز زده است. به همین دلیل، ارز ملی‌اش بی‌اعتبار است و سرمایه‌گذاران اعتماد چندانی به آن ندارند. در مقابل، کشور صرفه‌جو با وجود بدهی‌های بالا، نرخ پس‌انداز قابل‌توجهی دارد و همواره بدهی‌هایش را به موقع پرداخت می‌کند. همین موضوع باعث شده که ارز ملی این کشور معتبر و قدرتمند باقی بماند.

با این حال، هر دو کشور یک وجه مشترک دارند: در دهه‌های اخیر هر دو بدهی‌های سنگینی به دوش کشیده‌اند. تفاوت در اینجاست که کشور صرفه‌جو به دلیل اعتبار بالای پول ملی خود، می‌تواند بدهی‌ها را با ارز داخلی قرض بگیرد، اما کشور اسراف‌گر ناچار است برای جبران ضعف اعتبار خود، بدهی‌هایش را به دلار بگیرد.

حالا تصور کنید که ایالات متحده نرخ بهره را افزایش دهد. در این شرایط، هزینه بدهی‌های کشور اسراف‌گر بالا می‌رود؛ چون باید بهره بیشتری برای وام‌های دلاری خود بپردازد. کشور صرفه‌جو هم بی‌نصیب نمی‌ماند، زیرا سرمایه‌گذارانی که قبلاً اوراق بدهی این کشور را می‌خریدند، حالا گزینه جذاب‌تری در اختیار دارند: اوراق بدهی دولت آمریکا که امن‌تر و سودآورتر به نظر می‌رسد.

نتیجه چه خواهد شد؟ کشور اسراف‌گر طبق سابقه تاریخی خود، زیر بار بدهی‌ها و نکول‌ها سقوط می‌کند. کشور صرفه‌جو ورشکسته نمی‌شود، اما سرمایه‌ها از ارز ملی‌اش خارج شده و به سمت بازار بدهی آمریکا می‌رود و همین امر ارزش پول ملی آن را تضعیف می‌کند.

این مثال ساده، به‌خوبی نشان می‌دهد که میلک‌شیک دلار (Dollar Milkshake Theory) چگونه توضیح می‌دهد ارزهای دیگر در برابر دلار آمریکا تضعیف می‌شوند. در واقع، حتی اگر شرایط کشورها متفاوت باشد – مثل آرژانتین به‌عنوان کشوری اسراف‌گر و ژاپن به‌عنوان کشوری صرفه‌جو – باز هم سیاست‌های پولی آمریکا اثر منفی روی هر دو می‌گذارد.

پس می‌توان یک قاعده کلی استخراج کرد: هر چه سابقه اعتبار ارزی یک کشور ضعیف‌تر و وابستگی آن به دلار بیشتر باشد، ارزش پول ملی آن کشور سریع‌تر افت می‌کند.

ریشه‌های شکل‌گیری میلک‌شیک دلار (Dollar Milkshake Theory)

میلک‌شیک دلار (Dollar Milkshake Theory) نخستین‌بار توسط برنت جانسون (Brent Johnson)، بنیان‌گذار شرکت سرمایه‌گذاری Santiago Capital ارائه شد. این نظریه بر پایه دو اصل کلیدی شکل گرفته است:

چرخه بدهی بلندمدت

وابستگی گسترده به دلار برای بدهی‌ها و قیمت‌گذاری دارایی‌ها

جانسون توضیح می‌دهد که کشورها و دولت‌ها معمولاً به دلایل مختلف بدهی ایجاد می‌کنند؛ برخی انگیزه‌ها مثبت و برخی منفی هستند:

انگیزه مثبت زمانی است که بدهی برای افزایش بهره‌وری به کار گرفته شود، مثل سرمایه‌گذاری در آموزش یا زیرساخت‌ها.

انگیزه منفی زمانی است که بدهی برای اهدافی صرف شود که ارزش افزوده زیادی ندارند، مانند هزینه‌های رفاه اجتماعی.

با این حال، هر کشوری ناچار است در نهایت بدهی‌های خود را تسویه کند. این کار معمولاً از دو مسیر انجام می‌شود: یا با ریاضت اقتصادی (کاهش هزینه‌ها و افزایش پس‌انداز نسبت به مخارج) یا با استقراض جدید برای پرداخت بدهی‌های قبلی. از آنجا که اجرای ریاضت مالی دشوار و پرهزینه است، اغلب دولت‌ها مسیر دوم را انتخاب می‌کنند. اما دیر یا زود، زمانی که بدهی‌های انباشته‌شده بیش از حد افزایش یابد، کشور یا با تورم شدید در ارز ملی خود مواجه می‌شود یا وارد چرخه نکول بدهی می‌گردد و به نقطه پایانی چرخه بدهی بلندمدت می‌رسد.

از سوی دیگر، دلار آمریکا به دلیل اعتبار بالا و حجم عظیم نقدینگی، جایگاه ویژه‌ای در اقتصاد جهانی دارد. دلار نه‌تنها در داخل ایالات متحده بلکه در خارج از آن نیز به طور گسترده استفاده می‌شود؛ چه برای تجارت، چه برای سرمایه‌گذاری و چه برای استقراض. قدرت و اعتماد به دلار به حدی است که برخی کشورها عملاً از آن به‌عنوان پول اصلی در مبادلات خود بهره می‌برند. برای نمونه، بسیاری از کشورها صادرات خود را به دلار تسویه می‌کنند و حتی در معاملات با دیگر کشورها نیز ترجیح می‌دهند از دلار استفاده کنند.

مکانیسم اجرای میلک‌شیک دلار (Dollar Milkshake Theory)

با نگاه به قدرت‌گیری دلار در سال ۲۰۲۲، به‌خوبی می‌توان ردپای میلک‌شیک دلار (Dollar Milkshake Theory) را دید. هرچند برنت جانسون معتقد بود تحقق کامل این نظریه بین ۳ تا ۵ سال طول می‌کشد و نهایتاً به بحران بدهی‌های دولتی می‌انجامد، شواهد موجود نشان می‌دهد که بخش مهمی از آن در حال وقوع است. جانسون هشدار داده بود که افزایش بیش از حد ارزش دلار، سیستم اقتصادی جهانی را به مرز نابودی می‌کشاند؛ چرا که حتی اقتصادهای قدرتمندی مانند ژاپن و اتحادیه اروپا نیز وارد بحران‌های ارزی بی‌سابقه خواهند شد. تصور کنید اگر در مثال پیشین، کشور اسراف‌گر را ژاپن بدانیم؛ آنگاه نتایج این اتفاق برای کل اقتصاد جهان فاجعه‌بار خواهد بود.

جانسون تأکید می‌کند که در برابر صعود دلار، هیچ کشوری توان مقابله ندارد و تنها ایالات متحده می‌تواند ارزش پول خود را تضعیف کند. از نگاه او، جرومی پاول رئیس فدرال رزرو تمایل دارد تورم تحت کنترلش باشد و بنابراین با تقویت دلار مخالفتی ندارد. اما این روند پیامدهای سنگینی دارد: نابودی اقتصاد سایر کشورها. شواهد آن را هم‌اکنون می‌توان دید؛ ارزش پزوی آرژانتین و ین ژاپن در برابر دلار به شدت سقوط کرده است.

به باور جانسون، در صورت تحقق کامل این تئوری، پیامدهای شدیدتری رخ خواهد داد، از جمله:

افزایش نکول بدهی‌های دولتی

افت چشمگیر بازارهای سهام خارجی مانند اروپا

گسترش توافق‌نامه‌های تبادل ارزی (Swap lines) میان بانک‌های مرکزی

او پیش‌بینی می‌کند دولت‌ها برای بازپرداخت بدهی‌ها ناچار به چاپ پول بیشتر خواهند شد؛ همان کاری که ژاپن با کاهش مصنوعی هزینه‌های بدهی و پذیرش ارز ضعیف خود انجام می‌دهد. اما پرداخت بدهی از مسیر چاپ پول، بدون تجربه یک «سقوط بزرگ» ممکن نیست؛ زیرا حجم نقدینگی دلاری و دارایی‌های دلاری در سطح جهانی بسیار بالاست. جانسون بر این باور است که در بلندمدت، دلار نهایتاً از کنترل خارج می‌شود و به‌دلیل وابستگی شدید اقتصاد جهان به آن، هر تلاشی برای جلوگیری از این بحران بی‌ثمر خواهد بود.

گرچه برخی کشورها تلاش می‌کنند وابستگی خود به دلار را در تجارت یا قیمت‌گذاری کالاها کاهش دهند، اما هژمونی دلار در دو حوزه‌ی سرمایه‌گذاری و تأمین مالی همچنان پایدار خواهد ماند. حتی محدودیت در دسترسی به نقدینگی دلار نیز فقط تقاضا را افزایش داده و نوسانات کوتاه‌مدت آن را بیشتر می‌کند. نمونه‌ی روشن این روند، رشد استفاده از ارزهای دیجیتال در کشورهای در حال توسعه مانند نیجریه و ویتنام است.

در نهایت، جانسون نتیجه می‌گیرد که تحقق میلک‌شیک دلار (Dollar Milkshake Theory) باعث رشد چشمگیر ارزش دارایی‌های مشهود خواهد شد. این نکته برای سرمایه‌گذاران ارزهای دیجیتال جذاب است؛ چراکه سرمایه‌های خارج‌شده از ارزهای ضعیف به‌هرحال جایی برای ذخیره‌سازی ارزش پیدا می‌کنند و این دارایی‌ها، به‌ویژه رمزارزها، می‌توانند مقصد اصلی آن باشند.

به بیان دیگر، نشانه‌ها نشان می‌دهد که میلک‌شیک دلار (Dollar Milkshake Theory) هم‌اکنون وارد مرحله عملیاتی شده و در حال تحقق است.

رابطه میلک‌شیک دلار (Dollar Milkshake Theory) و رمزارزها

هدف اصلی ارزهای دیجیتال به‌ویژه اتریوم و توکن‌های ERC-20 مانند استیبل‌کوین‌ها بهبود و اصلاح سیستم مالی موجود است. اما در سوی دیگر، بیت‌کوین و جامعه کاربری آن در حال پیشبرد نوعی «جنگ استعاری» علیه نظام مالی سنتی هستند. همین تفاوت باعث می‌شود که میلک‌شیک دلار (Dollar Milkshake Theory) اثرات متفاوتی بر بیت‌کوین و سایر رمزارزها داشته باشد.

اتریوم

وقوع بحران بدهی‌های دولتی می‌تواند برای اتریوم پیامدهای منفی به همراه داشته باشد؛ زیرا چنین شرایطی معمولاً به خروج سرمایه از دارایی‌های پرریسک منجر می‌شود. شاید تصور شود که حرکت نقدینگی به سمت دلار آمریکا می‌تواند به نفع استیبل‌کوین‌ها باشد، اما این تنها زمانی درست است که استیبل‌کوین‌ها کاربرد واقعی داشته باشند. در غیر این صورت، آن‌ها صرفاً نقش یک ذخیره ارزش خواهند داشت.

از آنجا که انجام تراکنش‌های توکن‌های ERC-20 نیازمند پرداخت کارمزد با اتریوم است، استفاده گسترده استیبل‌کوین‌ها به‌عنوان ابزار پرداخت می‌تواند تقاضا برای اتریوم را افزایش دهد و به رشد قیمت آن کمک کند. اما اگر استیبل‌کوین‌ها فقط به‌عنوان دارایی ذخیره‌ای و برتر نسبت به ارزهای نوظهور باقی بمانند، اتریوم هم سود چندانی نخواهد برد؛ درست شبیه وضعیتی که امروز برای بیت‌کوین مشاهده می‌کنیم.

بهترین سناریو برای اتریوم زمانی رقم می‌خورد که پذیرش عمومی رمزارزها – به‌ویژه استیبل‌کوین‌های دلاری – افزایش یابد و از آن‌ها در پرداخت‌های واقعی استفاده شود. البته تحقق این امر نیازمند همکاری با دولت‌ها و شرکت‌های بزرگ است؛ موضوعی که بسیاری از طرفداران دنیای کریپتو نسبت به آن حساس هستند. در عین حال، ورود دولت‌ها به فرآیند تأیید و نظارت، می‌تواند زمینه‌ساز بروز بحران‌های جدیدی برای ارزهای دیجیتال شود.

بیت‌کوین

بیت‌کوین همچنان در دسته دارایی‌های پرریسک قرار می‌گیرد، حتی اگر جامعه کاربری آن این واقعیت را نپذیرد. بنابراین، بحران بدهی‌های دولتی برای بیت‌کوین هم تبعات منفی خواهد داشت. حتی ممکن است در کوتاه‌مدت از بیت‌کوین صرفاً به‌عنوان پل نقدینگی برای تبدیل به دلار استفاده شود. با وجود کمیابی ذاتی بیت‌کوین، واکنش بازار در شرایط بحرانی روشن است: قیمت آن سقوط می‌کند.

با این حال، یک سناریوی متفاوت نیز وجود دارد. اگر در شرایط بحران، بیت‌کوین نسبت به ارزهای غیردلاری برتری یابد و مورد استفاده قرار گیرد، می‌تواند نشانه‌ای از تبدیل شدن به یک پول مشهود باشد. از آنجا که هدف بلندمدت بیت‌کوین رقابت مستقیم با دلار و ایفای نقش هم‌زمان به‌عنوان ارز و ذخیره ارزش است، شکل‌گیری یک اقتصاد موازی مبتنی بر بیت‌کوین، گام اساسی در مسیر موفقیت آن خواهد بود.

سوالات متداول

•  میلک‌شیک دلار (Dollar Milkshake Theory) چیست؟

ایده‌ای از برنت جانسون است که می‌گوید دلار آمریکا نقدینگی جهانی را می‌بلعد و ارزهای دیگر را تضعیف می‌کند.

•  چرا نام آن میلک‌شیک دلار (Dollar Milkshake Theory) است؟

زیرا دلار مثل یک نی عمل می‌کند و نقدینگی جهانی (میلک‌شیک) را به سمت خود می‌کشد.

•  چه کسی این تئوری را مطرح کرد؟

برنت جانسون، بنیان‌گذار شرکت سرمایه‌گذاری Santiago Capital.

•  این تئوری بر چه اصولی استوار است؟

چرخه بدهی بلندمدت و وابستگی شدید اقتصاد جهانی به دلار.

•  چه عواملی باعث عملی شدن آن می‌شوند؟

افزایش نرخ بهره آمریکا، نیاز کشورها به دلار برای بدهی‌ها و تجارت جهانی.

• پیامد این تئوری برای ارزهای ضعیف چیست؟

ارزش پول ملی آن‌ها سقوط می‌کند و با خطر نکول بدهی مواجه می‌شوند.

•  کشورهایی مثل ژاپن یا اروپا چه وضعیتی خواهند داشت؟

حتی اقتصادهای قوی هم با بحران ارزی و خروج سرمایه روبه‌رو می‌شوند.

•  آیا این تئوری در عمل دیده شده است؟

بله، نمونه‌هایی مانند سقوط پزوی آرژانتین و تضعیف ین ژاپن در برابر دلار نشانه‌های آن هستند.

•  اثر این تئوری بر ارزهای دیجیتال چیست؟

ممکن است در کوتاه‌مدت منفی باشد، اما در بلندمدت می‌تواند باعث رشد تقاضا برای دارایی‌های جایگزین مانند بیت‌کوین شود.

•  آینده این تئوری چگونه پیش‌بینی می‌شود؟

جانسون معتقد است در بلندمدت دلار بیش‌ازحد قوی می‌شود و در نهایت کل سیستم مالی جهانی را دچار بحران می‌کند.

سخن پایانی

میلک‌شیک دلار (Dollar Milkshake Theory) دیدگاهی در مورد قدرت و سلطه دلار است که نخستین‌بار توسط برت جانسون مطرح شد. طبق این نظریه، دلار به مرور زمان تقویت می‌شود و همانند نی‌ای که میلک‌شیک را می‌مکد، نقدینگی جهانی را از ارزهای دیگر جذب کرده و به سمت خود می‌کشد. با این حال، باید توجه داشت که میلک‌شیک دلار صرفاً یک نظریه است و قطعیت ندارد. حتی برخی دیدگاه‌های مخالف وجود دارند که پیش‌بینی می‌کنند در آینده، دلار نه‌تنها قوی‌تر نخواهد شد بلکه به تدریج تضعیف می‌شود.

ممنون که تا پایان مقاله”تئوری میلک شیک دلار (Dollar Milkshake Theory) چیست؟“همراه ما بودید

بیشتر بخوانید

• تئوری احمق بزرگتر در سرمایه گذاری چیست؟
• تئوری داو چیست؟
• بیت کوین چیست؟
• ارز دیجیتال چیست؟ | عملکرد و ویژگی های ارز دیجیتال