امضای اشنور (Schnorr Signature) چیست؟

امضای اشنور (Schnorr Signature) چیست؟،ایجاد یک سیستم مالی غیرمتمرکز که نیازی به اعتماد نداشته باشد، در ظاهر پارادوکسی به همراه دارد؛ چراکه برای رسیدن به چنین ساختاری، بیش از هر چیز به اعتماد نیاز داریم. اما نکته اصلی در اینجاست که منظور از «بی‌نیاز از اعتماد» حذف نیاز به اعتماد به اشخاص ثالث مانند نهادها، گروه‌ها یا دولت‌هاست. برای تحقق این هدف، باید فرآیندها به گونه‌ای طراحی شوند که امنیت و محرمانگی اطلاعات را به شکلی قابل اثبات تضمین کنند. اینجاست که علم ریاضیات و شاخه‌ای مهم از آن یعنی رمزنگاری وارد عمل می‌شود. در واقع، وجود ارزهای دیجیتال به‌طور کامل با رمزنگاری پیوند خورده است و به همین دلیل هم واژه «رمزارز» یا Cryptocurrency برای آن‌ها انتخاب شده است. در این میان، «امضای اشنور» (Schnorr Signature) یکی از روش‌های رمزنگاری است که پس از به‌روزرسانی تپ‌روت بیت‌کوین، نقشی تازه و کاربردی در حوزه ارزهای دیجیتال پیدا کرده است.

امضای اشنور (Schnorr Signature) چیست؟

ایده «مالکیت دیجیتال» (و بسیاری مفاهیم دیگر) با معرفی رمزنگاری کلید عمومی-خصوصی توسط دیفی و هلمن در سال ۱۹۷۶ متولد شد. این ایده در طول زمان ثابت مانده، اما روش‌ها و فناوری‌های مرتبط با آن پیوسته تکامل یافته‌اند. یکی از دستاوردهای مهم در این مسیر، به اوایل دهه ۹۰ میلادی بازمی‌گردد؛ جایی که کلاوس-پیتر اشنور (Claus-Peter Schnorr)، استاد دانشگاه فرانکفورت، در مقاله‌ای اصول نوعی روش شناسایی و امضای دیجیتال را ارائه کرد. این روش که بعدها با نام او شناخته شد، به ثبت اختراع رسید و همین امر باعث شد تا با وجود برتری آن نسبت به الگوریتم امضای دیجیتال منحنی بیضوی (ECDSA)، برای مدتی طولانی کمتر مورد توجه قرار گیرد. حق ثبت اختراع اشنور تا سال ۲۰۰۸ اعتبار داشت. جالب است که بدانید الگوریتم DSA، که بعدها پایه‌ای برای ECDSA شد، اساساً به‌منظور دور زدن این ثبت اختراع طراحی شده بود.

زمانی که ساتوشی ناکاموتو مشخصات پروتکل بیت کوین را تدوین می‌کرد، یکی از تصمیمات مهم او انتخاب الگوریتم رمزنگاری بود. او در نهایت ECDSA را برگزید؛ احتمالاً به دلیل اینکه پیش‌تر استانداردسازی شده بود و همچنین کتابخانه OpenSSL که بیت کوین وابستگی زیادی به آن داشت،به طور پیش‌فرض از این الگوریتم پشتیبانی می‌کرد. نخستین بار در سال ۲۰۱۴، در انجمن BitcoinTalk، ایده افزودن امضای اشنور (Schnorr Signature) به پروتکل بیت کوین مطرح شد. چهار سال بعد، در ۲۰۱۸، پیتر وویل (Pieter Wuille) پیش‌نویس رسمی این طرح را ارائه داد. سرانجام در سال ۲۰۲۰، پیشنهاد مربوط به آن با عنوان BIP-340 رسمیت پیدا کرد و در سال ۲۰۲۱ به عنوان بخشی از به‌روزرسانی تپ‌روت (Taproot) به شبکه بیت کوین افزوده شد.

امضای اشنور (Schnorr Signature) در اصل یک امضای دیجیتال است که توسط الگوریتم اشنور ایجاد می‌شود. این الگوریتم ساختاری ساده دارد و بر پایه حل‌ناپذیری برخی مسائل مربوط به لگاریتم گسسته بنا شده است. خروجی آن معمولاً امضاهایی کوتاه‌تر از دیگر روش‌هاست. امنیت این الگوریتم بر فرضیه «اوراکل تصادفی» استوار است و در مقایسه با ECDSA به پیش‌فرض‌های امنیتی کمتری نیاز دارد.

نحوه عملکرد امضای اشنور (Schnorr Signature)

کارکرد اصلی امضای اشنور (Schnorr Signature) این است که امکان ایجاد یک امضای واحد توسط چند کاربر را فراهم می‌کند؛ به این معنا که همه افرادی که امضای آن‌ها برای اجرای یک تراکنش لازم است، می‌توانند امضای خود را در قالب یک امضای ترکیبی ارائه دهند. این ویژگی باعث کاهش اندازه تراکنش‌ها و کم شدن تعداد امضاهای موردنیاز می‌شود. برای درک بهتر این موضوع، ابتدا باید با الگوریتم رایج امضا در بلاک چین بیت کوین آشنا شویم.

در بیت کوین، از الگوریتم ECDSA برای امضای دیجیتال استفاده می‌شود تا مالکیت کاربران بر بیت کوین‌های انتقالی ثابت شود. هر کاربر هنگام انجام تراکنش باید امضایی ارائه دهد که نشان دهد مالک بیت کوین‌های خرج‌شده است. در ساختار تراکنش، بخشی وجود دارد که نحوه خرج‌کردن ورودی تراکنش را مشخص می‌کند و می‌تواند شرایطی مانند قفل زمانی (Time Lock) یا تعداد امضاهای موردنیاز را تعیین کند.

برای مثال، در کیف پول‌های چندامضایی، این بخش مشخص می‌کند که چند امضا لازم است. فرض کنید کیف پولی چهار امضایی تعریف شده باشد اما برای انجام تراکنش تنها سه امضا کافی باشد. در الگوریتم ECDSA، برای هر امضا باید تراکنشی جداگانه ایجاد شود؛ بنابراین اگر سه امضا لازم باشد، حداقل سه تراکنش باید ساخته شود. این موضوع طبیعتاً کارمزد انتقال را بالا می‌برد؛ زیرا هر تراکنش کارمزد مجزای خود را دارد.

اینجاست که تفاوت اصلی امضای اشنور (Schnorr Signature) آشکار می‌شود. در این الگوریتم، چند امضا با هم ترکیب شده و یک امضای واحد به تراکنش اضافه می‌شود. به بیان ساده، ورودی این الگوریتم هر تعداد امضا باشد، خروجی آن تنها یک امضای رمزنگاری‌شده است که شامل همه آن‌هاست.

ویژگی های امضای اشنور (Schnorr Signature)

با معرفی طرح BIP-340، امضای اشنور (Schnorr Signature) به‌طور رسمی برای استفاده در پروتکل بیت کوین استانداردسازی شد. توسعه‌دهندگان این طرح – پیتر وویل، جوناس نیک (Jonas Nick) و تیم روفینگ (Tim Ruffing) – ویژگی‌هایی را برای این الگوریتم مطرح کردند که آن را به گزینه‌ای مناسب برای بیت کوین تبدیل می‌کند. مهم‌ترین این ویژگی‌ها عبارت‌اند از:

امنیت اثبات‌پذیر:
امضای اشنور (Schnorr Signature) به‌صورت ریاضی قابل اثبات است و در برابر حملات پیشرفته‌ای مانند SUF-CMA (حملات انتخاب پیام) مقاوم است.

غیرچکش‌خوار بودن:
برخلاف ECDSA که ذاتاً خاصیت چکش‌خواری دارد (امکان تغییر یک امضای معتبر به امضای دیگر بدون داشتن کلید خصوصی)، امضای اشنور (Schnorr Signature) در برابر چنین تغییراتی ایمن است.

خاصیت خطی بودن:
در فرایند تولید و تأیید امضاهای اشنور خبری از تقسیم نیست، و همین موضوع ویژگی مهم خطی بودن را به این الگوریتم می‌بخشد. این ویژگی امکان ترکیب چند کلید عمومی در قالب یک کلید مشترک (حاصل جمع کلیدها) را فراهم می‌کند. چنین قابلیتی پایه‌ای برای اجرای قراردادهای هوشمند و پرداخت‌های چندامضایی ایمن است.

پس از استانداردسازی، امضای اشنور (Schnorr Signature) مزایای دیگری نیز به همراه داشته است. برای نمونه:

طول ثابت و کوتاه ۶۴ بایت در مقایسه با امضاهای ECDSA (۷۰ تا ۷۲ بایت) موجب صرفه‌جویی در فضای بلوک و افزایش ظرفیت تراکنش‌ها می‌شود. برخی بررسی‌ها نشان می‌دهند که استفاده از اشنور می‌تواند بهره‌وری فضای بلوک را تا حدود ۲ درصد افزایش دهد.

صحت‌سنجی امضاها در ECDSA تنها به‌صورت تک‌به‌تک ممکن است، اما در اشنور می‌توان مجموعه‌ای از امضاها را به‌طور هم‌زمان و کارآمدتر بررسی کرد.

کلیدهای عمومی اشنور نیز تنها ۳۲ بایت فضا اشغال می‌کنند، در حالی که کلیدهای عمومی رایج در ECDSA ۳۳ بایت هستند.

از آنجا که ارتقای تپ‌روت (Taproot) – شامل ادغام امضای اشنور (Schnorr Signature) – به شکل یک سافت‌فورک پیاده‌سازی شد، همچنان امکان استفاده از امضاهای ECDSA در شبکه بیت کوین وجود دارد.

یکی از برجسته‌ترین قابلیت‌های اشنور، افزایش حریم خصوصی در تراکنش‌های چندامضایی (Threshold Signatures) است.ردپای تراکنش‌ها به‌وضوح نشان می‌داد که چه کسانی امضا کرده‌اند. اما با امضای اشنور (Schnorr Signature) ، تمامی امضاها در قالب یک امضای واحد ترکیب می‌شوند؛ این امر علاوه بر کاهش فضای موردنیاز در بلوک و کارمزد تراکنش، باعث می‌شود هویت امضاکنندگان نیز پنهان بماند.

به همین ترتیب، تراکنش‌هایی که به باز و بسته‌کردن کانال‌های شبکه لایتنینگ مربوط می‌شوند، دیگر از نظر ظاهری تفاوتی با تراکنش‌های عادی بیت کوین نخواهند داشت.

تفاوت امضای اشنور (Schnorr Signature) با ECDSA

در حال حاضر، بیت کوین از الگوریتم امضای دیجیتال منحنی بیضوی یا همان ECDSA (Elliptic Curve Digital Signature Algorithm) استفاده می‌کند. اگر بخواهیم وارد جزئیات پیچیده ریاضی نشویم، می‌توان گفت ECDSA نوعی امضای دیجیتال است که بر پایه الگوریتم منحنی بیضوی عمل می‌کند و وظیفه‌اش تولید پیام‌های رمزنگاری‌شده برای تأیید تراکنش‌هاست.

به کمک این الگوریتم، کاربران بیت کوین قادرند مالکیت دارایی‌های موجود در آدرس‌های خود را اثبات کنند. در واقع، زمانی که فردی با کلید خصوصی‌اش تراکنشی را ایجاد می‌کند، امضای ECDSA این امکان را می‌دهد تا همان تراکنش از طریق کلید عمومی مرتبط در شبکه منتشر و تأیید شود. بنابراین، سایر کاربران می‌توانند مطمئن شوند که انتقال از یک آدرس به آدرس دیگر واقعاً توسط مالک اصلی انجام شده است.

تفاوت در حجم داده

میان توسعه‌دهندگان این دیدگاه وجود دارد که امضای اشنور (Schnorr Signature) نسخه‌ای پیشرفته‌تر از ECDSA است. دلیل این امر ساده است: هر دو همان وظیفه را انجام می‌دهند، اما امضای اشنور (Schnorr Signature) حجم کمتری دارد و در عین حال حریم خصوصی بالاتری فراهم می‌کند.

به عنوان مثال، تصور کنید یک کیف پول چندامضایی داریم که برای اجرای تراکنش به دو امضا از سه کلید عمومی نیاز دارد. در حالتی که از ECDSA استفاده شود، همه چیز از جمله چندامضایی بودن تراکنش، کلیدهای عمومی، آدرس‌های ورودی و خروجی در شبکه قابل مشاهده خواهد بود و این موضوع سطح حریم خصوصی کاربران را کاهش می‌دهد. اما اگر همین تراکنش با امضای اشنور (Schnorr Signature) انجام شود، تمام کلیدهای عمومی به شکل یک آدرس واحد نمایش داده می‌شوند. در نتیجه، تراکنش در شبکه مانند یک انتقال عادی میان دو نفر به نظر می‌رسد؛ تنها چیزی که دیده می‌شود یک فرستنده و یک گیرنده است.

از سوی دیگر، چون داده‌های ارسالی در امضای اشنور (Schnorr Signature) کمتر هستند، فضای کمتری در بلاک اشغال می‌شود. این موضوع دو پیامد مثبت دارد: کارمزد تراکنش کاهش می‌یابد و فضای آزاد بیشتری برای ثبت تراکنش‌های بیشتر در هر بلاک باقی می‌ماند.

تفاوت در چکش‌خواری (Malleability)

یکی دیگر از نقاط ضعف ECDSA، آسیب‌پذیری در برابر شکل‌پذیری یا چکش‌خواری است. در این روش، امضا به صورت یک هش رمزنگاری‌شده از تراکنش ساخته می‌شود. اگرچه امضاها منحصربه‌فرد هستند، اما طراحی ECDSA به گونه‌ای است که امکان تغییر امضا وجود دارد بدون اینکه تراکنش نامعتبر شود.

برای روشن شدن موضوع، فرض کنید پویا تراکنشی با امضای ABC به مهسا ارسال کند. اگر فردی با حمله‌ای خاص این امضا را به ABZ تغییر دهد، تراکنش همچنان معتبر خواهد بود. در این حالت، پویا نمی‌تواند مطمئن باشد که مهسا مبلغ را دریافت کرده یا خیر. حتی مهسا می‌تواند با سوءاستفاده از این نقص، از پویا بخواهد تراکنش دیگری ارسال کند و در نهایت مبلغ دو بار به حسابش برسد.

امضای اشنور (Schnorr Signature) این مشکل را برطرف می‌کند. در این الگوریتم، داده‌های مربوط به امضا در بخشی مجزا از تراکنش ذخیره می‌شوند و همین تغییر در ساختار داده باعث می‌شود که امکان تغییر یا دستکاری امضا بدون نامعتبر شدن تراکنش از بین برود. به این ترتیب، مشکل چکش‌خواری در تراکنش‌ها برطرف شده و امنیت شبکه به شکل چشمگیری افزایش می‌یابد.

مزایا و معایب امضای اشنور (Schnorr Signature)

مزایا

افزایش حریم خصوصی

یکی از مهم‌ترین دستاوردهای امضای اشنور (Schnorr Signature) ارتقای سطح حریم خصوصی در شبکه بیت کوین است. همان‌طور که پیش‌تر اشاره شد، با این الگوریتم همه تراکنش‌ها در ظاهر مشابه تراکنش‌های تک‌امضایی دیده می‌شوند. به این ترتیب، تفاوتی میان تراکنش‌های چندامضایی و تک‌امضایی وجود نخواهد داشت و ردپای تراکنش‌ها کمتر قابل شناسایی است.

 کاهش کارمزد تراکنش‌ها

امضای اشنور (Schnorr Signature) حجم تراکنش‌های چندامضایی را تا حدود ۲۵ درصد کاهش می‌دهد. این کاهش حجم باعث صرفه‌جویی در فضای بلاک می‌شود و در نتیجه کارمزد پرداختی کاربران نیز پایین‌تر خواهد بود.

 بهبود مقیاس‌پذیری شبکه

کوچک‌تر شدن اندازه تراکنش‌ها این امکان را فراهم می‌کند که تعداد بیشتری تراکنش در هر بلاک ثبت شود. به بیان دیگر، ظرفیت پردازش شبکه افزایش یافته و مقیاس‌پذیری بیت کوین ارتقا پیدا می‌کند.

 افزایش سرعت تأیید تراکنش‌ها

با کاهش حجم داده‌ها، فرآیند اعتبارسنجی و تأیید تراکنش‌ها سریع‌تر انجام می‌شود. این موضوع زمان انتظار کاربران برای نهایی‌شدن تراکنش را به شکل محسوسی کاهش می‌دهد.

رفع مشکل چکش‌خواری (Malleability)

امضای اشنور (Schnorr Signature) با تغییر در نحوه ذخیره داده‌های مربوط به امضا، جلوی دستکاری امضا بدون باطل‌شدن تراکنش را می‌گیرد. به این ترتیب، مشکل حملات مبتنی بر شکل‌پذیری که می‌توانست به پرداخت‌های مضاعف منجر شود، برطرف می‌شود.

زمینه‌ساز تپ‌روت (Taproot)

امضای اشنور (Schnorr Signature) بخشی کلیدی از به‌روزرسانی تپ‌روت است که در شبکه بیت کوین اجرا شد. این ارتقا علاوه بر بهبود مقیاس‌پذیری و افزایش حریم خصوصی، امکان اجرای قراردادهای هوشمند را نیز در بیت کوین فراهم کرده است.

معایب

 لزوم تأیید کلید عمومی

در تراکنش‌هایی که از امضای اشنور (Schnorr Signature) استفاده می‌کنند، هر شرکت‌کننده باید اعتبار کلید عمومی خود را اثبات کند. این کار معمولاً از طریق ارائه امضایی انجام می‌شود که با کلید خصوصی مرتبط با همان کلید عمومی ساخته شده است.

احتمال جعل کلید عمومی

یکی از چالش‌های احتمالی در این الگوریتم، امکان ساخت یک کلید عمومی تقلبی توسط برخی مشارکت‌کنندگان است. در صورت موفقیت چنین اقدامی، فرد می‌تواند کنترل کامل یک تراکنش چندامضایی را در دست بگیرد.

چرا امضای اشنور (Schnorr Signature) برای بیت کوین اهمیت دارد؟

یکی از مهم‌ترین رویدادهایی که بیت کوین پس از اجرای سگویت (SegWit) در سال ۲۰۱۷ تجربه کرد، ارتقای تپ‌روت (Taproot) بود. تپ‌روت یک به‌روزرسانی سافت‌فورک در بلاک چین بیت کوین است که با هدف افزایش حریم خصوصی، کاهش هزینه‌ها و فراهم‌سازی امکان اجرای قراردادهای هوشمند طراحی و پیاده‌سازی شد. این ارتقا با ترکیب امضاهای چندگانه در قالب یک امضا، هم ردپای تراکنش‌ها را کاهش می‌دهد و هم کارایی شبکه را بالاتر می‌برد.

امضای اشنور (Schnorr Signature) در این میان نقش کلیدی ایفا می‌کند؛ چراکه به‌عنوان یکی از پایه‌های اصلی تپ‌روت، امکان تحقق اهداف آن را فراهم کرده است. از نظر فنی، تپ‌روت بر مبنای ساختاری به نام MAST (Merklized Abstract Syntax Trees) یا «درخت نحو انتزاعی مرکلی‌شده» بنا شده که باعث صرفه‌جویی در داده‌های تراکنش و کاهش کارمزدها می‌شود.

در شرایط معمول، تراکنش‌های چندامضایی یا تراکنش‌هایی که شامل قفل زمانی هستند، برای پنهان‌کردن هویت کاربران نیازمند چندین تراکنش مجزا بودند. این موضوع نه‌تنها حجم داده را افزایش می‌داد، بلکه کارمزد بالاتر و محدودیت در مقیاس‌پذیری بیت کوین (از نظر تعداد تراکنش در ثانیه) را نیز به همراه داشت. با استفاده از امضای اشنور (Schnorr Signature) در قالب تپ‌روت، تمام این امضاها در یک امضای واحد ترکیب می‌شوند و مشکل به‌طور کامل برطرف می‌گردد.

ترکیب تپ‌روت و امضای اشنور (Schnorr Signature) نقطه عطفی در تاریخ بیت کوین به شمار می‌رود و آغازگر مرحله‌ای تازه برای این ارز دیجیتال و حتی دیگر رمزارزهاست. امضای اشنور (Schnorr Signature) نه‌تنها حریم خصوصی و مقیاس‌پذیری شبکه را تقویت می‌کند، بلکه زمینه‌ساز پیشرفت‌های آینده مانند توسعه قراردادهای هوشمند و افزایش قابلیت‌های لایه دوم نظیر شبکه لایتنینگ (Lightning Network) و اتمیک سواپ (Atomic Swap) نیز هست.

سوالات متداول

• امضای اشنور (Schnorr Signature) چیست؟

امضای اشنور (Schnorr Signature) یک الگوریتم رمزنگاری برای ایجاد امضاهای دیجیتال است که امنیت، حریم خصوصی و کارایی بیشتری نسبت به ECDSA دارد.

• چه کسی امضای اشنور (Schnorr Signature) را معرفی کرد؟

این الگوریتم در اوایل دهه ۹۰ میلادی توسط کلاوس-پیتر اشنور، استاد دانشگاه فرانکفورت، معرفی شد.

• چرا امضای اشنور (Schnorr Signature) برای بیت کوین اهمیت دارد؟

زیرا امکان ترکیب چند امضا در یک امضای واحد را فراهم می‌کند، کارمزدها را کاهش می‌دهد و مقیاس‌پذیری شبکه را افزایش می‌دهد.

• تفاوت اصلی اشنور با ECDSA چیست؟

امضای اشنور (Schnorr Signature) ساده‌تر، غیرچکش‌خوار و خطی است، در حالی که ECDSA ذاتاً شکل‌پذیر بوده و حجم امضای بیشتری دارد.

• امضای اشنور (Schnorr Signature) چه نقشی در ارتقای تپ‌روت دارد؟

به‌عنوان پایه اصلی تپ‌روت عمل می‌کند و امکان تقویت حریم خصوصی و اجرای قراردادهای هوشمند را در بیت کوین فراهم می‌سازد.

• آیا امضای اشنور (Schnorr Signature) باعث کاهش کارمزد تراکنش‌ها می‌شود؟

بله، با کاهش اندازه تراکنش‌ها، کارمزد پرداختی کاربران نیز کمتر می‌شود.

• امضای اشنور (Schnorr Signature) چگونه به حریم خصوصی کمک می‌کند؟

تمام تراکنش‌ها، چه چندامضایی و چه تک‌امضایی، در شبکه به شکل یک تراکنش عادی دیده می‌شوند.

• آیا امضای اشنور (Schnorr Signature) در همه بلاک چین‌ها استفاده می‌شود؟

خیر، اما برخی بلاک چین‌ها مانند بیت کوین پس از تپ‌روت آن را به‌کار گرفته‌اند و امکان استفاده آن در دیگر شبکه‌ها نیز وجود دارد.

• اندازه امضای اشنور (Schnorr Signature) چقدر است؟

امضای اشنور (Schnorr Signature) طول ثابتی معادل ۶۴ بایت دارد، در حالی که امضاهای ECDSA بین ۷۰ تا ۷۲ بایت متغیر هستند.

• مهم‌ترین مزیت امضای اشنور (Schnorr Signature) چیست؟

ترکیب امنیت قوی، کاهش کارمزد، افزایش مقیاس‌پذیری و بهبود حریم خصوصی در یک الگوریتم ساده و کارآمد.

سخن پایانی

امضای دیجیتال و الگوریتم‌های رمزنگاری مرتبط با آن، ستون اصلی امنیت دارایی‌ها در شبکه‌های بلاک چینی محسوب می‌شوند. طبیعی است که هرگونه پیشرفت در این حوزه و جایگزینی روش‌های کارآمدتر و امن‌تر، می‌تواند تضمین‌کننده امنیت سرمایه کاربران و بهبود تجربه کاربری آن‌ها باشد.

شبکه بیت کوین نیز با افزودن امضای اشنور (Schnorr Signature) به پروتکل خود در سال گذشته، گام بزرگی در این مسیر برداشت. این قابلیت مزایای متعددی برای بیت کوین به همراه دارد؛ از جمله افزایش حریم خصوصی کاربران، کاهش کارمزدها و کاهش حجم داده‌های تراکنش‌ها. کاهش حجم تراکنش‌ها به‌طور مستقیم منجر به افزایش مقیاس‌پذیری شبکه می‌شود که یکی از چالش‌های اساسی بلاک چین بیت کوین به شمار می‌آید.نکته قابل توجه درباره الگوریتم امضای اشنور (Schnorr Signature) این است که تنها به مزایای کنونی محدود نمی‌شود، بلکه می‌تواند در آینده نیز نقش مهمی در مسیر توسعه و ارتقای بیت کوین ایفا کند.

ممنون که تا پایان مقاله”امضای اشنور (Schnorr Signature) چیست؟“همراه ما بودید

بیشتر بخوانید

• امضای دیجیتال چیست؟
• امضای کور تهدیدی برای امنیت تراکنش‌ها
• ارز دیجیتال چیست؟ | عملکرد و ویژگی های ارز دیجیتال
• بیت کوین چیست؟